Tibb təhsili xaricdə oxumaq istəyən azərbaycanlı abituriyentlər üçün ən bahalı istiqamətdir. Türkiyədə özəl universitetdə ümumi tibb illik 15,000–25,000 dollara, Avropada isə daha yuxarı məbləğlərə başlayır. Məhz bu səbəbdən Qazaxıstan son illərdə diqqət mərkəzinə düşüb: burada ümumi tibb proqramları beynəlxalq tələbələr üçün illik 3,500–7,000 dollar aralığındadır.
Ancaq tibb təhsilində qiymət ən vacib göstərici deyil. Bu yazının ən vacib hissəsi sonundadır: Qazaxıstanda alınan tibb diplomunun Azərbaycanda tanınması ayrıca və ciddi prosedurdur. Onu bilmədən universitet seçmək 6 il itirmək riski deməkdir.
Xaricdə təhsil suallaranızı bizə yaza bilərsiz.
Qazaxıstanda tibb universitetləri və təxmini qiymətlər
Aşağıdakı rəqəmlər beynəlxalq tələbələr üçün elan olunan illik təhsil haqlarıdır. Bunlar təxmini göstəricilərdir — tibb universitetləri qiymətləri hər tədris ili üçün yeniləyir və vətəndaşlığa görə fərqli tarif tətbiq edə bilir. Ödəniş etməzdən əvvəl rəqəmi mütləq universitetin rəsmi saytından və ya beynəlxalq şöbəsindən yazılı şəkildə təsdiqlədin.
| Universitet | Şəhər | İllik haqq (təxmini) |
|---|---|---|
| Astana Tibb Universiteti | Astana | ~5,300 – 5,500 USD |
| Qaraqanda Tibb Universiteti | Qaraqanda | ~4,500 USD |
| Al-Farabi adına KazNU — Ümumi tibb / Stomatologiya | Almatı | ~1,600,000 tengə (~5,760 AZN) |
| Ümumi bazar aralığı | — | 3,500 – 7,000 USD |
Bir çox universitetdə qeydiyyat mərhələsində birdəfəlik ödənişlər də olur — məsələn müraciət haqqı və qeydiyyat haqqı. Büdcə hesablayarkən bunları da nəzərə alın.
Tədris dili: rus, ingilis, yoxsa qazax?
Qazaxıstan tibb universitetlərində qruplar əsasən rus və ingilis dillərində formalaşır. Azərbaycanlı tələbələr üçün rusdilli qrup adətən ən rahat seçimdir: həm dərslik bazası genişdir, həm də klinik təcrübə zamanı xəstə ilə ünsiyyət rus dilində problem yaratmır.
İngilisdilli qrupu seçən tələbələr üçün bir incəlik var: nəzəri dərslər ingiliscə olsa da, klinik praktika yerli dildə gedir. Dil bilmədən xəstəxana təcrübəsi formal xarakter alır — bu isə həm bilik, həm də sonrakı tanınma mərhələsi baxımından zəiflikdir.
Xaricdə təhsil suallaranızı bizə yaza bilərsiz.
Diplomun Azərbaycanda tanınması: tibb üçün əlavə iki mərhələ
Bu bölməni diqqətlə oxuyun — burada yazılanlar bir çox saytda ümumiyyətlə qeyd olunmur.
Xaricdə alınmış ali təhsil ixtisaslarının tanınması Nazirlər Kabinetinin təsdiqlədiyi qaydalarla tənzimlənir. Ümumi tələblərdən əlavə, səhiyyə ixtisasları üçün iki əlavə şərt var:
- Səhiyyə Nazirliyinin rəyi. Tibb və səhiyyə sahəsi üzrə ixtisasların tanınması zamanı qiymətləndirmə prosesində Səhiyyə Nazirliyinin rəyi alınır.
- Dövlət İmtahan Mərkəzinin qiymətləndirməsi. Məzunlar DİM tərəfindən keçirilən qiymətləndirmədən keçməlidirlər.
Buna əlavə olaraq ümumi qayda da qüvvədədir: tələbənin təhsil aldığı ölkənin ərazisində ixtisas üzrə normativ təhsil müddətinin ən azı yarısı qədər olması tələb olunur. Tibb kimi uzun müddətli ixtisasda bu, real olaraq bir neçə il ölkədə yaşamaq deməkdir — “birtəhər uzaqdan oxuyum” variantı işləmir.
Tanınma qərarından narazı qalan şəxslər üçün Nazirlik yanında Apellyasiya Komissiyası fəaliyyət göstərir və onlara birbaşa müraciət etmək mümkündür.
Universitet seçərkən yoxlanılmalı 4 şey
- Akkreditasiya. Universitet öz ölkəsinin səlahiyyətli qurumları tərəfindən tanınmalıdır. Bu, tanınmanın ilkin şərtidir.
- Proqramın normativ müddəti. Azərbaycandakı standartla uyğunluq vacibdir; müddət ciddi şəkildə qısa olan proqramlar tanınmada problem yaradır.
- Klinik baza. Universitetin öz xəstəxanası və ya müqaviləli klinikaları varmı — tibb təhsilində praktikanın keyfiyyəti bundan asılıdır.
- Qiymətin nəyi əhatə etdiyi. Yataqxana, sığorta, qeydiyyat haqqı təhsil haqqına daxildirmi?
Ən çox verilən suallar
Qazaxıstanda tibb təhsili neçə il çəkir?
Ümumi tibb proqramı bakalavr mərhələsindən sonra internatura ilə davam edir; ixtisaslaşma üçün rezidentura tələb olunur. Dəqiq müddət universitetə və seçilmiş ixtisasa görə dəyişir, ona görə qəbul zamanı proqramın normativ müddətini yazılı şəkildə öyrənin.
Diplomla Azərbaycanda həkim işləyə bilərəmmi?
Avtomatik olaraq yox. Əvvəlcə diplomun tanınması prosedurundan keçmək lazımdır; səhiyyə ixtisasları üçün bura Səhiyyə Nazirliyinin rəyi və Dövlət İmtahan Mərkəzinin qiymətləndirməsi də daxildir.
Qəbul üçün imtahan verməliyəmmi?
Əcnəbi vətəndaşlar üçün qəbul əsasən sənəd və müsahibə əsasındadır. Bəzi universitetlər beynəlxalq test nəticələrini (SAT, ACT, IB) nəzərə alır.
Yaşayış xərcləri nə qədərdir?
Yataqxana ayda təxminən 65–86 manat, ərzaq isə 144–216 manat aralığındadır. Astana Almatıdan təxminən 29% ucuzdur.
Xaricdə təhsil suallaranızı bizə yaza bilərsiz.
Qazaxıstan haqqında digər yazılarımız
- Qazaxıstanda təhsil — ümumi bələdçi
- Təhsil haqqı və yaşayış xərcləri
- Qazaxıstanın universitetləri
- Təqaüd və dövlət qrantı (550 yer)
Şəkil mənbəyi: Foto: Lex / CC BY (Wikimedia Commons)
