Hər il minlərlə azərbaycanlı gənc Türkiyədə ali təhsil almaq üçün plan qurur. Bu planın ən vacib mərhələsi qəbul prosesidir. Uzun illər bu proses qarışıq və yorucu idi. Hər universitet öz imtahanını təşkil edirdi. Tələbə eyni anda bir neçə imtahana hazırlaşmalı olurdu. Maddi və psixoloji yük artırdı. 2023-cü ildən sonra bu sistem dəyişdi. Türkiyə Yükseköğretim Kurulu və ÖSYM tərəfindən vahid imtahan tətbiq edildi. Bu imtahan TR-YÖS adlanır və artıq xarici tələbə qəbulunun əsas mexanizmidir.
Xaricdə təhsil suallaranızı bizə yaza bilərsiz.
TR-YÖS nədir və necə işləyir?
TR-YÖS “Türkiye Yurt Dışından Öğrenci Kabul Sınavı” ifadəsinin qısaldılmış formasıdır. Bu imtahan xarici vətəndaşların Türkiyədə bakalavr proqramlarına qəbul olunması üçün istifadə edilir. Əsas məqsəd vahid standart yaratmaqdır. Bu standart həm universitetlər üçün, həm də tələbələr üçün prosesi sadələşdirir.
Xaricdə təhsil suallaranızı bizə yaza bilərsiz.
Köhnə sistemdə hər universitet fərqli imtahan keçirirdi. Məsələn, İstanbul Universiteti və Ankara Universiteti üçün ayrı-ayrı imtahan vermək lazım idi. İmtahan tarixləri üst-üstə düşə bilirdi. Sualların çətinlik səviyyəsi dəyişirdi. Bu isə nəticələrin müqayisəsini çətinləşdirirdi. Yeni sistem bu problemləri aradan qaldırdı. İndi bir nəticə ilə yüzdən çox universitetə müraciət etmək mümkündür.
Bu dəyişiklik xüsusilə Azərbaycan tələbələri üçün praktik üstünlük yaradır. Tək imtahan, tək ödəniş, tək nəticə. Bu, planlama prosesini sadə və aydın edir.
Kimlər TR-YÖS imtahanına qatıla bilər?
İmtahanda iştirak üçün əsas şərt Türkiyə vətəndaşı olmamaqdır. Bu qayda ümumidir. Lakin ikili vətəndaşlıq hallarında fərqlər var. Əgər şəxs doğuşdan Türkiyə vətəndaşıdırsa, bu imtahana qatıla bilməz. Sonradan vətəndaşlıq alanlar isə müraciət edə bilər.
Təhsil baxımından isə liseyin son sinifində oxuyanlar və məzunlar imtahanda iştirak edə bilər. Bu imkan tələbələrə vaxt qazandırır. Onlar məzun olmadan əvvəl qəbul prosesinə başlaya bilir.
Müraciət prosesi tam onlayn şəkildə aparılır. Tələbə rəsmi sistemdə hesab yaradır, sənədlərini yükləyir və ödənişi həyata keçirir. Lazım olan sənədlər sadədir:
• Pasport və ya şəxsiyyət vəsiqəsi
• Fotoşəkil
• Onlayn qeydiyyat məlumatları
İmtahan haqqı ölkəyə görə dəyişir və adətən 20 ilə 80 dollar arası olur.
Xaricdə təhsil suallaranızı bizə yaza bilərsiz.
TR-YÖS imtahanının strukturu
İmtahanın quruluşu sadə görünür, lakin məzmunu analiz tələb edir. Ümumilikdə 80 sual verilir və 100 dəqiqə vaxt ayrılır. Bu o deməkdir ki, hər suala orta hesabla 75 saniyə düşür.
İmtahan üç əsas hissədən ibarətdir:
Bölmə | Sual sayı | Məzmun
Temel riyaziyyat | 40 | Ədədlər, faiz, funksiyalar, ehtimal
Geometriya | 10 | Üçbucaq, dairə, bucaqlar, sahə və həcm
Məntiq və IQ | 30 | Analiz, ardıcıllıq, vizual düşünmə
Bu bölgü təsadüfi deyil. Riyaziyyat və məntiq birlikdə tələbənin düşünmə sistemini ölçür. Əzbərləmə ilə yüksək nəticə əldə etmək mümkün deyil.
TR-YÖS sualları nələrdir?
İmtahanda verilən suallar klassik məktəb testlərindən fərqlənir. Burada əsas məqsəd bilik yoxlamaq deyil. Məqsəd tətbiq və analiz qabiliyyətini ölçməkdir.
Riyaziyyat sualları real situasiyalara əsaslanır. Məsələn, faiz mövzusu gündəlik həyat problemi kimi təqdim olunur. Tələbə həm hesablamalı, həm də nəticəni şərh etməlidir.
Geometriya bölməsi daha çox vizual analiz tələb edir. Fiqurun xüsusiyyətlərini anlamaq vacibdir. Sadəcə formul bilmək kifayət etmir.
Məntiq bölməsi isə fərqli düşünmə tələb edir. Bu hissədə tez-tez aşağıdakı sual tipləri verilir:
• Fiqur ardıcıllığı
• Matris tamamlanması
• Simvol əlaqələri
• Qanunauyğunluq tapma
Bu suallar məktəb proqramından fərqlənir. Ona görə də xüsusi hazırlıq tələb edir.
Xaricdə təhsil suallaranızı bizə yaza bilərsiz.
Mənfi xal sistemi və strategiya
TR-YÖS-də yanlış cavablar cəzalandırılır. Bu sistem nəticəyə ciddi təsir edir.
Cavab növü | Təsir
Doğru | +1
Yanlış | −0.25
Boş | 0
Net xal belə hesablanır: doğru cavabdan yanlışların dörddə biri çıxılır. Bu model risk idarəetməsini vacib edir. Əgər iki variant arasında qalmısınızsa, seçim etmək daha məntiqlidir. Lakin heç bir fikriniz yoxdursa, sualı boş buraxmaq daha doğrudur.
İmtahanın keçirildiyi ölkələr və dillər
TR-YÖS bir çox ölkədə keçirilir. Azərbaycan da bu siyahıya daxildir. Bakıdan imtahana qatılmaq mümkündür. Bu, əlavə səfər xərclərini aradan qaldırır.
İmtahan bir neçə dildə təqdim olunur:
• Türk dili
• İngilis dili
• Rus dili
• Alman dili
• Fransız dili
• Ərəb dili
Azərbaycanlı tələbələr əsasən türk və ya ingilis dilini seçir. Türkcə seçim daha praktik sayılır. Çünki universitet təhsili əsasən bu dildə aparılır.
TR-YÖS nəticəsi ilə hansı universitetlərə qəbul olmaq olar?
TR-YÖS nəticəsi ilə Türkiyənin bütün dövlət universitetlərinə və bir çox özəl universitetlərə müraciət etmək mümkündür. Populyar universitetlər arasında İstanbul, Ankara, Marmara və Hacettepe yer alır. İxtisaslara görə tələb olunan ballar fərqlənir:
İxtisas | Bal
Tibb | 250+
Mühəndislik | 200+
İqtisadiyyat | 160-180
Humanitar | 130-150
Bu göstəricilər hər il dəyişə bilər və rəqabətdən asılıdır.
TR-YÖS sistemi Türkiyədə təhsil almaq istəyənlər üçün daha aydın və əlçatan yol yaradır. Bu imtahan tələbənin real bacarıqlarını ölçür və uyğun imkanlar təqdim edir. Düzgün hazırlıq və planlama ilə yüksək nəticə əldə etmək mümkündür.
Ən Çox Verilən Suallar
İmtahan ildə iki dəfə keçirilir: Birinci dövr aprel ayında, ikinci dövr oktyabr ayında olur. Hər dövr üçün ayrıca müraciət tələb olunur. Tələbə hər iki dövrdə iştirak edə bilər və yüksək nəticəsini istifadə edə bilər.
Türk vətəndaşı olmayan bütün xarici tələbələr imtahana girə bilər. Azərbaycanlı tələbələr üçün iştirak şərtləri sadədir: lisey son sinif və ya məzun tələbələr müraciət edə bilər.
İmtahan 80 sualdan ibarətdir və üç bölmə var: Temel Matematik (40 sual), Geometri (10 sual), Sayısal Yetenek / Məntiq (30 sual). Ümumi müddət 100 dəqiqədir.
Bəli, mənfi xal sistemi mövcuddur. Düzgün cavab +1 xal, yanlış cavab −0.25 xal, boş sual 0 xal verir. Net xal = Doğru − (Yanlış ÷ 4) formulu ilə hesablanır.
Nəticə Türkiyənin bütün dövlət universitetləri və bir çox özəl universitetdə qəbul edilir. 100-dən çox universitet TR-YÖS sisteminə qoşulub.
TR-YÖS altı dildə keçirilir: Türk, ingilis, ərəb, alman, fransız və rus. Azərbaycanlı tələbələr üçün türk dili tövsiyə olunur, ingilis dili də seçilə bilər.
Net xal iki il müddətinə etibarlıdır. Bu müddət imtahan günündən hesablanır və tələbələr strateji planlama üçün ikinci dövrü gözləyə bilər.
Hazırlıq üç mərhələdə aparılmalıdır: keçmiş imtahan suallarını həll etmək, zəif mövzuları dərinləşdirmək, simulyasiya imtahanları keçirmək. Riyaziyyat və məntiq bölmələrinə xüsusi diqqət verilməlidir.
Yüksək nəticə universitet seçimində üstünlük verir və Türkiyə Bursları kimi tam burs imkanlarını açır. Özəl universitetlər də yüksək xal alan tələbələrə daxili burs təklif edir.
Müraciət tryos.osym.gov.tr saytından onlayn edilir. Tələb olunan sənədlər: pasport və ya xarici şəxsiyyət vəsiqəsi, foto. İmtahan haqqı ölkəyə görə ödənilir. Müraciət təsdiqindən sonra nəticə universitet sisteminə yüklənir və əlavə sənədlər təqdim edilir.
